Jacob Moleschottlezing 2026
De Jacob Moleschottlezing vond plaats op 15 november 2026 en werd verzorgd door John Morijn. Zijn lezing ging vooraf door een bijdrage van Frans van Gaal over Jacob Moleschott en zijn invloed op maatschappelijke ontwikkelingen aan het einde van de 18de en begin van de 19de eeuw. De zaal was uitverkocht, er waren 100 gasten aanwezig.
John Morijn
‘Democratie is een werk-aan-de-winkelwoord’
John Morijn is bijzonder hoogleraar recht en politiek in de internationale betrekkingen in Groningen. Hij zet zich in voor de bescherming van de rechtsstaat en doet onderzoek naar het afglijden ervan. Morijn voert ook actie en richtte in 2021 Onze Rechtsstaat op, een beweging van studenten die activiteiten organiseert om jongeren actief burgerschap bij te brengen.
‘Wat in Polen en Hongarije gebeurde kan ook in Nederland’, stelt Morijn. Het draaiboek is namelijk heel vaak hetzelfde. Hierover zei hij: ‘Het begint met een wij-zij verhaal: daar win je een verkiezing mee. Dat wordt in daden en wetgeving omgezet waarin je geen rekening houdt met de belangen van een minderheid. Dat komt terecht bij een rechter. Die volgt de wet, maar krijgt vervolgens de kritiek dat hij politiek bedrijft. Dan wordt journalistiek aan banden gelegd. Ten slotte worden de kiesregels aangepast.’
Deze patronen keren steeds terug. De staat van alarm mag wel omhoog. Morijn stelt: ‘Wetenschap is niet alleen maar op je krent zitten en midden in de nacht boeken schrijven.’ Zijn lezing heeft de titel Democratie is een werk-aan-de-winkel-woord.
Lees of download hier de tekst van de lezing van John Morijn
Foto: Hans Kessens
Foto: Maarten Sterneberg
De Oekraïnse postzegel
In januari 2023 kocht Maarten Sterneberg op een veiling in de Oekraïne een Oekraïnse postzegel met de beeltenis van Jacob Moleschott. In de voorbereiding van de lezing vroeg John Morijn zich af hoe deze postzegel in 2022 in roulatie was gekomen. Naar aanleiding van de gegevens op de envelop gaat John Morijn met hulp van Justina op onderzoek uit in de Oekraïne.
De Posterijen van de Oekraïne geeft burgers de kans om ideeën voor een postzegel aan te dragen. Dat gebeurt nog in de tijd dat de Oekraïne in oorlog is. De twee onderzoekers komen er echter niet achter wie de initiator van deze postzegel met de beeltenis van Jacob Moleschott is geweest. Wel lukt het om via een postzegelvereniging in Kiev een aantal van deze Moleschott-zegels op de kop te tikken. Van deze zegels verkocht John Morijn er een stel na zijn lezing in de Verkadefabriek. De opbrengst kwam ten goede van het charitatieve fonds ‘SuperHumans’. Ook de gage voor zijn lezing schonk hij aan dit fonds (https://superhumans.com/en/).

